خانه ι دانشگاه ι ورود اعضاء  English

 

چاقي و اضافه وزن

بر اساس گزارش جهاني سلامت سال 2004 ، سازمان بهداشت جهاني اضافه وزن و چاقي پنجمين عامل خطر مرگ و مير در جهان است و سالانه حداقل 8/2ميليون نفر جان خود را در نتيجه چاقي و داشتن اضافه وزن از دست مي دهند . اضافه وزن و چاقي عبارت است از تجمع بيش از حد چربي در بدن كه ممكن است باعث آسيب به سلامتي شود . طبق تعريف سازمان بهداشت جهانيBMI بيشتر يا برابر با 25 به معناي  اضافه وزن است و BMI بيشتر يا برابر با 30  به معناي چاقی است .

تعريف BMI:

 BMI ( شاخص توده بدني ) يك شاخص ساده وزن براي قد است كه معمولا براي طبقه بندي اضافه وزن و چاقي در بزرگسالان مورد استفاده قرار مي گيرد . براي محاسبه BMI وزن بدن ( بر حسب كيلوگرم ) بر مجذور قد (بر حسب متر) تقسيم مي شود و واحد آن كيلوگرم بر متر مربع است.استفاده از شاخص BMI مناسب ترين روش اندازه گيري اضافه وزن و چاقي در افراد است.

چه چيزي باعث اضافه وزن و چاقي مي شود ؟

عواملي نظير سابقه چاقي در والدين و يا عدم تعادل هورمون تيروئيد مي توانند باعث چاقي شوند ولي علت اساسي چاقي و اضافه وزن ، عدم تعادل بين كالري دريافتي و كالري مصرف شده از دو طريق  زير مي باشد :

·         مصرف غذاهاي پركالري كه چربي بسيار بالايي دارند .

·          عدم فعاليت بدني ( به علت ماهيت بي تحركي خيلي از مشاغل ، تغييرات درسيستم هاي حمل و نقل و افزايش زندگي شهرنشيني )

 پيامد بهداشتي چاقي و اضافه وزن چيست ؟

BMI بالا يك خطر بزرگ براي بيماري هاي غير واگير است . بيماري هايي نظير :

·         بيماري هاي قلبي عروقي ( بسياري از بيماري هاي قلبي و سكته هاي مغزي ) كه منجر به مرگ افراد خواهد شد .

·         اختلالات اسكلتي عضلاني ( به خصوص استئوارتريت : يك بيماري مفصلي دژنراتيو بسيار ناتوان كننده )

·         بعضي از سرطان ها ( سرطان : رحم ، پستان و روده بزرگ )

·         ديابت ( نوع 2 )

بايد دانست خطر ابتلا به اين بيماري ها با افزايش BMI افزايش مي يابد . همچنين چاقي بهبودي از بسياري از بيماري هاي ديگر را نيز با مشكل مواجه مي كند .

چگونه مي توان از چاقي و اضافه وزن پيشگيري نمود ؟

چاقي و اضافه وزن  و همچنين بيماري هاي غير واگير مربوط به آنها تا حد زيادي قابل پيشگيري هستند. .مهم ترين راه هاي پيشگيري از چاقي و اضافه وزن عبارت است از :

·         محدود كردن انرژي دريافتي از قندها و چربي ها

·         افزايش مصرف ميوه و سبزيجات و همچنين حبوبات ، غلات سبوس دار و دانه ها

·         شركت در فعاليت هاي بدني منظم ( 60 دقيقه در روز براي كودكان و 150 دقيقه در هفته براي بزرگسالان )

درمان چاقي:

يك برنامه كاهش وزن سالم براي درمان در افراد چاق لازم است . اين برنامه شامل موارد زير است :

·          يك رژيم غذايي كالري محدودبر اساس نيازبه كالري هاي  فردي

·         فعاليت بدني افزايش يافته ( ورزش )

توجه :

* يك برنامه ورزشي صحيح به اندازه رژيم كم كالري مهم است .

*داروهاي كاهش وزن بايستي فقط تحت نظر پزشك استفاده شوند . اين داروها فقط در صورتي كه همراه با برنامه هاي رژيم غذايي و  ورزش مورد استفاده قرار بگيرند ، كمك كننده خواهند بود . از عوارض جانبي اين داروها مي توان به  عصبانيت ، تهوع ، درد شكم ، اسهال ، سردرد ، خواب آلودگي و افسردگي اشاره نمود .

* جراحي بارياتريك ( جراحي مختص بيماري چاقي ) روش درماني ديگري براي بيماري چاقي (‌افرادي كهBMI آنها  بيش از 30كيلوگرم بر متر مربع است ) است و زماني انجام مي شود كه ساير روش هاي غير جراحي در كاهش وزن موفقيت آميز نباشند . روش هاي جراحي بارياتريك علاوه بر عوارض ناشي از جراحي هاي بزرگ شكم ، خود نيز داراي عوارضي است كه مهم ترين آنها عبارتند از : خونريزي ، لخته هاي خون ، انسداد روده ، فتق هاي برش جراحي و عفونت ناشي از نشت از محل اتصالات ايجاد شده از طريق جراحي در دستگاه گوارش ، سوء تغذيه و كمبود مواد غذايي در درازمدت . 

* خودداري از غذاخوردن و تحمل ناشتايي هاي طولاني  ، رژيم هاي هوسي و زودگذر ، استفاده از مكمل ها و داروها روش هاي ناسالم براي كاهش وزن هستند و  در طولاني مدت در كنترل وزن موثر نخواهند بود .

نكات قابل توصيه جهت پيشگيري و كنترل اضافه وزن و چاقي

·         از كتاب هاي آشپزي يا كلاس هاي مخصوص آشپزي براي تهيه غذاهاي كم كالري استفاده نماييد.

·         از مصرف الكل اجتناب كنيد . آب بيشتري بنوشيد و نوشيدني هاي كم كالري مصرف نماييد .

·         از ويتامين ها و مكمل ها فقط با توصيه پزشك استفاده كنيد .

·         روغن ماهی، زیتون و مغزها ازمنابع خوب روغن هستند ولی نباید بیشتر از نیاز مصرف شوند چون باعث چاقی می شوند.

·         میان انرژی دریافتی و فعالیت بدنی برای رسیدن به وزن طبیعی یا حفظ آن تعادل ایجاد کنید.

·      اگر اضافه وزن دارید حتما با رعایت رژیم غذایی اصولی به مرور وزنتان را کم کنید. مشورت با متخصص تغذيه و آموزش روش هاي كاهش استرس مي تواند بسيار مفيد باشد .

·         تسلیم مزه مطلوب غذاهای چرب نشوید و برای سلامتی خود ارزش قائل شوید.

·         بیش از حد نیاز غذا نخورید.

·         مصرف مواد حاوی قند و شکر مثل شیرینی ها، نوشابه ها  و آبمیوه هاي تجاری را  به حداقل برسانید.

·         به جای نوشابه های شیرین و گازدار از آب و یا دوغ کم نمک بدون گاز استفاده کنید.

·         مصرف غذاهای فوری ( fast food)و آماده که اغلب شور، چرب ، شیرین و یا سرخ شده هستند را به حداقل برسانید.

·         سعی کنید بیشتر از مواد غذایی گیاهی  ( میوه ها ، سبزیجات ، حبوبات و غلات سبوس دار ) تغذیه کنید .  

·         از مصرف بستنی های پرچرب و خیلی شیرین خودداری کنید یا کمتر میل کنید . زیرا این گونه بستنی ها سرشار از چربی های حیوانی اشباع     می باشند .

·         به جای سس های چرب از سبزی ها، آب لیمو، آبغوره، روغن زیتون و ماست کم چرب به عنوان طعم دهنده در انواع سالادها و غذاها استفاده کنند.

·         پوست و چربی های قابل مشاهده مرغ را قبل از پختن جدا کنید.

·      در برنامه غذایی روزانه از گروه های اصلی مواد غذایی به طور متنوع و متعادل استفاده کنید. این گروه ها شامل گروه نان و غلات، گروه میوه ها، گروه سبزی ها، گروه شیر و لبنیات و گروه گوشت و حبوبات می باشند .

·         ذائقه افراد از کودکی شکل می گیرد علاقه کودک به غذاهای سالم را از این دوران در ذائقه کودک پرورش دهید.

·         افراد چاق باید غذاهای کم کالری را با فاصله های یکسان در طول روز و در ۵ الی ۶ وعده مصرف کنند.

*در مورد فعاليت بدني منظم به توصيه هاي ارائه شده در محتواي آموزشي مربوط به  « خطرات عدم فعاليت بدني » مراجعه شود .

منابع :

1.Obesity and overweight.availableat: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs311/en

 (Access date: 28 July 2013)

2.Overweight and Obesity.availableat:http://www.cdc.gov/obesity / (Access date: 28 July 2013)

 

پيوندها