خانه ι دانشگاه ι ورود اعضاء  English

 

نارسایی احتقالی قلب

نارسائی قلب که اغلب نارسایی احتقانی قلب یا (CHF) گفته می شود وضعیتی است که در آن قلب قادر به پمپ خون برای تأمین نیاز بافت ها به اکسیژن و مواد غذایی نمی باشد.

نارسايي شامل نارسایی راست قلب ( نارسايي بطن راست )و نارسايي سمت چپ قلب ( نارسايي بطن چپ ) می باشد.

نارسايي سمت چپ قلب: به علت عدم توانايي پمپ خون از بطن چپ به آئورت و گردش خون ايجاد مي شود و باعث احتقان ( پرخوني ) ريه مي گردد. علايم آن شامل تنگي نفس كوششي( تنگي نفسي كه با تلاش و فعاليت رخ مي دهد) ، ارتوپنه ( اشكال در تنفس در وضعيت طاقباز )  و تنگي نفس حمله اي شبانه       ( ارتوپنه فقط در هنگام شب ) است.كاهش حجم ادرار به علت كاهش خونرساني كليه  ، سرفه ، شب ادراري (خونرساني كليه در زمان خواب به علت كاهش باركاري قلب بهبود مي يابد ) و خستگي از ديگر علايم مي باشند.

نارسايي سمت راست قلب: عدم توانايي پمپ خون از بطن راست باعث مي شود تا قلب نتواند تمام خون برگشتي از گردش خون وريدي را دريافت نمايدكه نتيجه آن احتقان احشا و بافت هاي محيطي است.علايم آن تورم پاها ، افزايش وزن ، بزرگي كبد بي اشتهايي و تهوع ، شب ادراري و ضعف و آسيت ( تجمع مايع در حفره صفاق ) است.

علائم بالینی

از ديگر علايم علاوه بر علايم ذكر شده در بالا گيجي و سبكي در سر، رنگ پريدگي و پوست سيانوز -كبود مي باشد.

علل نارسایی احتقانی قلبی

آترواسكلروز شريان هاي كرونر - سرخرگ هاي قلبي - علت اوليه نارسايي قلب است . اختلالات دریچه ای قلب، پرفشاری خون ، ديابت ، سکته قلبی، كارديوميوپاتي و اختلالات ریتم قلب از ديگر عوامل ايجاد اين بيماري هستند .

بررسی و یافته های تشخیصي

تشخيص بيماري از طريق نشانه هاي فيزيكي ، اکو کاردیوگرام ، عكس قفسه سينه ، نوار قلب ، تست ورزش ، كاتتريزاسيون قلبي  و آزمايشات خون( الكتروليت ها ، اوره و كراتينين ، CBC ، TSH و تجزيه ادرار ) انجام مي شود .  

درمان

درمان شامل تغييرات اساسي سبك زندگي ،درمان دارويي  ، اكسيژن تكميلي ( در مان با اكسيژن در نارسايي پيشرفته ممكن است ضروري باشد )، وسايل كمكي كاشتني و اقدامات جراحي شامل پيوند قلب است و هدف کاهش بار کار قلب ، رفع يا كاهش عوامل ايجاد كننده و پيشگيري از تشديد بيماري است.

توصيه ها در رابطه با سبك زندگي شامل: محدودیت سدیم به ميزان كمتر يا مساوي 2 تا 3 گرم در روز  ، اجتناب از دریافت زیاد مایعات، اجتناب از مواد محرك ( الکل، سیگار و تنباكو ) كاهش وزن و تمرينات بدني منظم مي باشد .

توجه : محدوديت سديم باعث كاهش ميزان حجم خون در گردش و در نتيجه كاهش نياز قلب به انجام عمل پمپاژ مي شود .

 

درمان داروئی

 در بیماران با نارسایی قلب معمولا  داروهاي بازدارنده)ACE مانند كاپتوپريل ، انالاپريل و ليزينوپريل ) تجویز می گردد( اين داروها باعث بهبود اتساع پذيري عروق و كاهش مقاوت محيطي نسبت به خروج خون از بطن چپ شده تخليه بطن را بهبود مي دهند ).در صورت عدم بهبود و یا وجود نشانه های افزایش وجود حجم مایعات، یک دیورتیک( داروهايي كه باعث افزايش سرعت توليد ادرار و خارج كردن مايع اضافي از بدن مي شوند مانند فورسمايد يا لازيكس ، اسپيرونولاكتون يا آلداكتون )  اضافه می­شود و اگر ادامه علائم شدید باشد دیژتیال (معمولا ديگوكسين كه قدرت انقباض عضله قلب را بالا برده برون ده بطن چپ را افزايش مي دهد . همچنين اثر ديورز دارد ) شروع می شود.

بلوك كننده هاي بتا مانند كاروديلول و متوپرولول به طور روزمره علاوه بر داروهاي فوق داده مي شوند. براي به حداقل رساندن اثرات جانبي اين داروها نظير گيجي ، افت فشار خون و كاهش نبض اولا اين داروها بعد از تثبيت وضعيت بيمار و اطمينان از طبيعي بودن حجم خون شروع مي شوند و ثانيا تجويز به صورت مرحله به مرحله - به آهستگي ( هر 2 هفته ) و با پايش دقيق هر افزايش ميزان مصرف صورت مي گيرد- .

*بلوك كننده هاي كانال كلسيم مانند وراپاميل ، نيفيديپين و ديلتيازم و نيز داروهايي نظير آميلوديپين  در بعضي از بيماران دچار نارسايي قلب جهت بهبودي و رفع علايم ممكن است مورد استفاده قرار گيرد .

*ضد انعقادها به خصوص در بيماران داراي سابقه ترومبوز جداري( وجود لخته در ديواره رگ ) يا آمبولي ( لخته هايي كه به بیرون از قلب پمپ و وارد سیستم جریان خون شده اند ) تجويز مي شود .

* در صورت  عدم امكان ادامه دريافت ACE به علت بروز سرفه ، بالارفتن كراتينين يا پتايم ( عوارض جانبي ACE ) بلوك كننده گيرنده آنزيوتانسين دو مثل لوسارتان يا داروهاي ديگري شامل هيدرالازين و ايزوسوربايد دي نيترات ( ايزورديل ) تجويز مي شود .

* مسئله مهم در درمان با ديگوكسين بروز مسموميت با آن است .لازم است سطح ديگوكسين سرم يك بار در سال يا بيشتر در صورت بروز تغييراتي در داروهاي بيمار ، عملكرد كليه يا علايم ( بهبود علايم بيماري) ارزيابي شود . سطح پتاسيم سرم نيز بايد در طول درمان اندازه گيري شود زيرا ديورز مي تواند باعث كاهش پتاسيم شود و اثر ديژيتال در صورت كاهش پتاسيم ، افزايش يافته ممكن است باعث مسموميت شود.    

* اثرات جانبي ديورتيك ها شامل به هم خوردن تعادل الكتروليت ها ، افت فشار خون با علامت ، افزايش اسيد اوريك خون ( مسبب نقرس ) و مسموميت گوش است . جهت كنترل اين اثرات كنترل روزانه وزن ، اجتناب از تماس طولاني مدت با آفتاب به دليل خطر حساسيت به نور ، كنترل دوره اي الكتروليت ها ، اسيد اوريك و اوره و كراتينين خون  ( با توجه به نوع ديورتيك مورد مصرف ) ، بررسي علايم افت حجم نظير افت فشار خون وضعيتي ، گيجي ، مشكلات تعادل توصيه مي شود .

*از داروهاي ضدالتهاب غير استروئيدي مانند ايبوپروفن  و نيز ضد احتقان ها بايد اجتناب كرد .اين داروها مي توانند از طريق بالا بردن مقاومت عروق محيطي، خونرساني به كليه را به ويژه در سالمندان كاهش دهند .

عوارض

- شوك كارديوژنيك( عدم توانايي قلب جهت پمپ كافي خون براي تامين اكسيژن مورد نياز بافت است كه درمان آن اصلاح مشكلات موجود ، بهبود اكسيژن رساني ، حفظ خونرساني بافت و كاهش هر گونه تقاضاي بيشتر قلب با استفاده از داروها و وسايل كمكي گردش خون مي باشد . )

- ديس ريتمي ها ( ريتم نامنظم قلب )

- ترومبو آمبولي (  وارد شدن لخته هاي خون به سیستم جریان خون و حركت به سمت عروق ريوي كه علايم و درمان آن در محتواي آموزشي مربوطه توضيح داده شده است. )

- افيوژن پريكارد(تجمع مايع در كيسه پريكاردكه باعث فشار بر روي عضله قلب مي شود و درمان آن تخليه مايع پريكارد است . )

* پريكارد يك لايه فيبروزي نازك است كه قلب  را احاطه كرده است .

آموزش نکات مراقبت از خود در منزل

- ديورتيك خوراكي بهتر است صبح زود مصرف شود تا مانع استراحت در شب نگردد. قرار گرفتن در وضعيت طاقباز بعد از دريافت اين داروها به تاثير بهتر آنها كمك مي كند .

- مواردي نظير تهوع و آشفتگي معدي روده اي ، استفراغ ، اسهال ، ضعف ، سردرد ، خستگي ، اضطراب ، بيقراري و بي نظمي هاي ريتم قلب  در صورت مصرف ديورتيك ها بايستي سريعا اطلاع داده شود .

- توزين روزانه بايد در يك ساعت مشخص و با همان نوع لباس انجام شود .-  تغييرات قابل توجه وزن ( 3-2 پوند افزايش در روز يا 5 پوند در هفته )  بايد به پزشك اطلاع داده شود ( جهت تنظيم مقدار مصرف دارو. به عنوان مثال افزايش مقدار ديورتيك )

* يك پوند معادل نيم كيلوگرم است .

- درمان بهداشتي تلفني مي تواند تماس هاي مكرر را در جهت درمان بعد از ترخيص فراهم نمايد .اين امر به كاهش هزينه ها و بستري شدن در حالت تشديد بيماري كمك مي كند .

- اگر وجود پله در منزل نگران كننده است فعاليت هاي روزانه بايد طوري برنامه ريزي شود كه دفعات بالا رفتن از پله ها كاهش يابد . در نظر گرفتن اتاق خواب موقتي در سطح منزل مي تواند مفيد باشد.

- تنش عاطفي از طريق پاسخ سمپاتيكي باعث افزايش كار قلب مي شود.كاهش اضطراب ( از طريق روش هايي نظير صحبت آهسته ، آرام و اطمينان بخش ) كار قلب را كاهش مي دهد . از علل اضطراب ممكن است فقدان خواب باشد ، استراحت كافي از بروز اضطراب جلوگيري مي كند.

- درصورت بروز واكنش هاي گيجي و اضطراب كه ايمني بيمار را تهديد مي كند از به كار بردن محدود كننده ها ي حركت اجتناب شود زيرا محدود كننده ها باعث بروز مقاومت شده كار فلب را افزايش مي دهند . در صورت تمايل بيمار جهت خروج از بستر در هنگام شب ، بايد بيمار به شكل مناسبي در صندلي راحت بنشيند چون با بهبود گردش خون شدت اضطراب كم شده كيفيت خواب بهتر خواهد شد . در اين حالت پايين بازوها بايد با بالش هايي حمايت شود تا از خستگي ناشي از وزن آنها بر روي عضلات شانه جلوگيري شود .

- داشتن وضعيت مناسب هنگام استراحت به حركت مايع به خارج قلب كمك مي كند . به اين منظور مي توان تعداد بالش ها را زياد كرد و سر تخت را بالا قرار داد يا اين كه پاي تخت را 20 تا 30 سانتي متر بالا آورد.

- در نواحي داراي ادم خطر صدمه پوستي وجود دارد . تغيير وضعيت مكرر ، استفاده از باندهاي كشي الاستيك ، تمرينات پا و اجتناب از وضعيت هايي كه باعث ايجاد فشار مي شوند در پيشگيري از اين عارضه كمك مي كند.

- بهتر است بيمار يك فعاليت بدني كلا 30 دقيقه 3 تا 4 بار در هفته داشته باشد . برنامه تمرينات بايد شامل 10 تا 15  دقيقه فعاليت هاي گرم كردن و بعد تمرين در حد و شدت تجويز شده باشد . به طور نمونه يك برنامه ممكن است شامل پياده روي روزانه به همراه افزايش طول مدت در طول 6 هفته باشد .پيش از انجام فعاليت بدني به اين نكات توجه شود :

1.     از انجام فعاليت هاي جسمي در هواي بسيار گرم ، سرد يا مرطوب اجتناب شود .

2.     تا 2 ساعت بعد از خوردن غذا  براي انجام فعاليت بدني منتظر بمانيد .

3.     در صورت بروز تنفس كوتاه ، درد يا گيجي فعاليت را متوقف سازيد .

4.     فعاليت ها را با كاهش دما و دوره كاهش دما پايان بخشيد .

* در بيماران به شدن ناتوان اجراي فعاليت هاي بدني فقط 3 تا 5 دقيقه در هر بار ، يك تا 4 بار در روز  توصيه مي شود . و بهتر است پيش از افزودن به شدت فعاليت ، طول مدت و سپس تعداد دفعات را افزايش دهد .

- از مصرف غذاهاي شور ، غذاهاي كنسروي كه در برچسب مواد غذايي آنها سديم وجود داردو نيز اضافه كردن نمك به غذا در هنگام پخت بايد خودداري شود. همچنين از مصرف داروهاي بدون نسخه نظير آنتي اسيدها ، شربت سرفه ، مسهل ها و آرام بخش ها به دليل داشتن مقادير بالاي سديم يا پتاسيم بايد خودداري شود .

منابع :

1. اسملتزر.سوزان سي- بير.برنداجي- هينكل.جانيس ال- چيوير. كري اچ.پرستاري داخلي و جراحي برونر و سودارث جلد 6 قلب و عروق و خون،چاپ دوم،تهران،نشر جامعه نگر- سالمي ،13882.

2. غفاري ، فاطمه- فتوكيان ، زهرا.آموزش به بيمار و خانواده .چاپ دوم ، تهران، نشر حكيم هيدجي ، 1390

 

پيوندها