خانه ι دانشگاه ι ورود اعضاء  English

 

سکته مغزی

سکته مغزی مرگ ناگهانی بافت مغز است و یک اورژانس پزشکی می باشد . سکته می تواند باعث از دست رفتن عملکرد مغز شود و این مسئله می تواند باعث مشکلاتی در قسمت های مختلف بدن شود .

علل

سکته مغزي ممکن است:

1.      به دنبال کاهش اکسیژن رسانی به یک قسمت از مغز ایجاد شود که علت آن اغلب یک لخته کوچک خون یا آسیب دیدن سرخرگ ها است . همچنین می تواند به دنبال انسداد یا آسیب دیدگی سرخرگ های کاروتید ( گردنی ) ایجاد شود .

2.        خونریزی در مغز نیزمی تواند باعث سکته شود .

عوامل خطر

·         فشار خون بالا

·         کلسترول بالا

·         دیابت

·         بیماری های قلبی

·         تجمع رسوب چربی در عروق خونی ( بیماری عروق محیطی و یا تصلب شرایین )

·         ریتم قلبی غیر عادی

·         چاقی

·         سیگار

·         مصرف داروهای ضد بارداری خوراکی ( به خصوص همراه با مصرف سیگار )

·         کم تحرکی

·         رژیم غذایی با چربی ، نمک و کالری بالا

·         مصرف الکل

·         مصرف برخی مواد ( به خصوص کوکایین و مت آمفتامین )

·         مرد بودن

·         نژادهای خاص ( آفریقایی آمریکایی )

·         سن بالای 55 سال

·         سابقه خانوادگی سکته مغزی

·         سابقه قبلی لخته شدن خون ، سابقه TIA( حمله ایسکمیک زودگذر )  و حملات قلبی

·         بیماری کم خونی داسی شکل

علایم

علایم معمولا به طور ناگهانی به وجود می آیند ( به خصوص زمان بیدار شدن از خواب )  :

·         ضعف یا بی حسی ناگهانی صورت ، دست یا پا خصوصا در یک طرف بدن

·         گیجی ناگهانی

·         اشکال در صحبت کردن یا فهمیدن

·         اشکال ناگهانی در دیدن در یک چشم یا هر دو چشم

·         اشکال ناگهانی در راه رفتن

·         سر گیجه

·         از دست دادن تعادل و هماهنگی

·         سردرد شدید و ناگهانی

تشخیص

معمولا پزشک بر اساس علایم موجود ، شرح حال و معاینه تشخیص می دهد که سکته اتفاق افتاده یا نه . CTاسکن مغز معمولا برای تایید سکته ، علت و تعیین شدت آن انجام می شود . تست های دیگری که برای یافتن علت سکته ممکن است انجام شود عبارتند از :

·         نوار قلب و مانیتور قلبی

·         اکوکاردیوگرافی

·         سونوگرافی شریان های کاروتید ( سرخرگ های گردنی )

·         MRI

·         اسکن وضعیت جریان خون مغزی

·         کنترل سطح اکسیژن در خون ( پالس اکسی متری )

·         آزمایشات خون

درمان

زمان در درمان بسیار مهم است . مهم است که ظرف 3 ساعت ساعت اول از شروع علایم برای درمان مراجعه نمایید زیرادر این صورت داروی حل کننده لخته RtPA) ) را می توانید دریافت کنید و بعد از این زمان امکان دریافت آن را نخواهید داشت . پس حتی اگر نمی دانید علایمتان چه زمانی شروع شده است ، هر چه سریع تر برای دریافت درمان اقدام کنید .

بعد از گذشت محدوده زمانی 3 ساعت درمان شامل : استراحت ، اکسیژن ، تزریق مایعات داخل رگی و داروهایی برای رقیق کردن خون ( به منظور پیشگیری از سکته دیگر ) می باشد .

درمان سکته بستگی به زمان ، شدت و علت بروز علایم دارد . داروها و رژیم غذایی برای کنترل دیابت ، فشار خون بالا و سایر عوامل خطر به کار برده می شوند. همچنین فیزیوتراپیست ، گفتاردرمان و کاردرمانگر شما را ارزیابی می کنند وبرای بهبود عملکردهای آسیب دیده کار می کنند . اقدامات لازم جهت پیشگیری از عوارض کوتاه مدت و بلند مدت نیز انجام خواهد شد . این عوارض شامل : عفونت ناشی از ورود مواد خارجی به داخل ریه ها ( پنومونی آسپیراسیون ) ، لخته های خون داخل پاها ، زخم های بستر و سقوط است . به ندرت ممکن است نیاز باشد برای برداشتن لخته های بزرگ خون یا رفع انسداد سرخرگ ها جراحی انجام شود .

دستورات مراقبت در منزل

·      داروها : آسپیرین و سایر رقیق کننده های خون برای پیشگیری از سکته های دیگر استفاده می شوند . این داروها باید دقیقا طبق دستور مصرف شوند. ضمنا این داروها ممکن است برای کنترل عوامل خطر سکته نیز مصرف شوند .

·         رژیم غذایی : از رژیم های مخصوص جهت کنترل فشار خون بالا ، کلسترول بالا ، دیابت یا چاقی به شرح زیر پیروی کنید :

*       رژیم کم نمک ( کم سدیم ) ، کم کلسترول با چربی اشباع وچربی ترانس کم برای کنترل فشار خون بالا

*      رژیم کم کلسترول با چربی اشباع وچربی ترانس کم و فیبر زیاد(مثل سبزيجات و ميوه جات) برای کنترل کلسترول بالا

*      رژیم با کربوهیدرات کنترل شده و شیرینی ( قند ) کنترل شده برای کنترل دیابت

*       رژیم کم کالری ، کم سدیم ، کم کلسترول با چربی اشباع وچربی ترانس کم برای کنترل چاقی

·      مصرف 5 بار یا بیشتر میوه و سبزیجات در روز می تواند خطر سکته را کاهش دهد . برای پیشگیری از آسپیراسیون یا پریدن غذا در گلو بهتر است غذاها به صورت نرم و پوره مصرف شوند . همچنین از لقمه های کوچک غذا استفاده شود . هنگام بلع لقمه های غذا ، چانه را به سوی قفسه سینه پایین آورید تا از بروز آسپیراسیون جلوگیری شود .

·         وزن را در حد متعادل نگه دارید .

·         از نظر فیزیکی فعال باشید . توصیه می شود حد اقل 30 دقیقه ورزش در بیشتر روزها یا تمام روزها داشته باشید .

·         سیگار نکشید .

·         الکل مصرف نکنید یا آن را کاهش دهید .

·         مواد مخدر مصرف نکنید .

·      ایمنی منزل : امن بودن محیط منزل برای کاهش خطر سقوط مهم است . وجود میله هایی برای نگهداشتن خود در اتاق خواب یا حمام لازم است . از سایر وسایل اختصاصی مانند توالت بلند و یک صندلی برای دوش گرفتن نیز می توان در منزل استفاده نمود .

·         فیزیوتراپی ، گفتاردرمانی و کاردرمانی : این درمان ها ممکن است برای بهبودی کامل بعد از سکته لازم باشند . در صورتی که به شما استفاده از واکر یا عصا توصیه شده است ، حتما از آن استفاده کنید .

·      دستورات مبنی بر پیگیری درمان بعد از ترخیص و ملاقات با پزشک را حتما پیگیری نمایید . این پیگیری ها مهم است و می تواند شامل : فیزیوتراپی ، نوتوانی و تست های آزمایشگاهی باشد . ضمنا درمان مناسب به پیشگیری از وقوع سکته دیگر کمک می کند .

در صورت بروز موارد زیر به مركز درماني مراجعه نمایید :

·         ضعف یا بی حسی ناگهانی صورت ، دست یا پا به خصوص در یک طرف بدن

·         گیجی ناگهانی

·         اشکال در صحبت کردن یا فهمیدن

·         اشکال ناگهانی در دیدن در یک چشم یا هر دو چشم

·         اشکال ناگهانی در راه رفتن

·         سر گیجه

·         از دست دادن تعادل و هماهنگی

·         سردرد شدید و ناگهانی بدون دلیل مشخص

·         تب

·         سرفه یا تنفس مشکل

·         درد جدید در قفسه سینه یا ضربان قلب غیر عادی

نکته : این علایم می توانند نشان دهند مشکل جدی باشند که یک فوریت محسوب می شود . منتظر نمانید که علایم بهتر شوند . سریعا تقاضای کمک کنید و با اورژانس تماس بگیرید . برای رسیدن به بیمارستان ، خودتان رانندگی نکنید .

سکته خونریزی دهنده

یک سکته خونریزی دهنده زمانی اتفاق می افتد که یک رگ خونی در مغز نشت کند یا پاره شود . در این صورت مناطقی از مغز که باید از رگ خونی آسیب دیده خون ، اکسیژن و مواد غذایی دریافت کنند از جریان خون محروم می شوند . این باعث می شود مناطق مربوطه آسیب ببینند . آسیب همچنین در مناطقی که خون نشت یافته جمع شده و روی بافت طبیعی مغز فشار می آورد ، نیز اتفاق می افتد . این یک فوریت پزشکی است چرا که باعث آسیب دائمی و از دست رفتن عملکرد مغز می شود .

علل

·         فشار خون بالا

·         مصرف کوکائین یا آمفتامین ها

·         تجمع یک پروتئین غیر طبیعی ( آمیلوئید ) داخل شریان های مغزی

·         نواقص مادرزادی رگ های مغز ( که از زمان تولد وجود داشته است )

·         اختلالات خونریزی دهنده

·         اختلالاتی که باعث می شوند رگ های خونی ملتهب شوند ( واسکولیت ها )

·         رقیق شدن بیش از اندازه خون در اثر مصرف داروهای رقیق کنند ه خون ( آنتی کواگولانت ها یا ضد انعقاد ها )

·         صدمات ناشی از حوادث

·         سرطان ها و تومورها

 

عوامل خطر

بعضی بیماری ها و برخی رفتارها باعث افزایش خطر می شوند . این عوامل با عوامل خطر مطرح شده در سکته اسکمیک مشترک است .

علایم

علایم این نوع سکته نیز مشابه علایم سکته ایسکمیک می باشد .

تشخیص

معمولا پزشک بر اساس علایم موجود ، شرح حال و معاینه به بروز سکته خونریزی دهنده مشکوک می شود . CTاسکن مغز معمولا برای تایید وجود خونریز در مغز ، علت آن و تعیین شدت آن انجام می شود . تست های دیگری که برای یافتن علت سکته ممکن است انجام شود عبارتند از :

·         MRI

·         آنژیوگرافی ( یک تست برای بررسی جریان خون )

·         آزمایشات خون

درمان

هدف درمان توقف خونریزی و کنترل فشار در مغز است .

·         از داروها برای تنظیم فشار خون ، کنترل یا پیشگیری از تشنج و پیشگیری از اسپاسم عروق مغزی ( ناشی از خونریزی موجود ) استفاده می شود .

·         داروهای دیگر ، فرآورده های خونی یا ویتامین K برای کنترل خونریزی استفاده می شوند به خصوص اگر سابقه مصرف داروهای ضد انعقاد وجود داشته باشد .

·         در صورتی که تجمع خون باعث فشار روی مغز شده باشد یا این که خونریزی از رگ ها ادامه دارد ، جراحی لازم است .

·      در صورتی که تست ها نشان دهند که مشکلاتی در رگ های خونی مغز وجود دارد که فرد را در آینده در معرض خطر خونریزی دیگری قرار خواهد داد جراحی انجام خواهد شد .

دستورات مراقبت در منزل

·         داروها : داروهایتان را دقیقا طبق دستور مصرف کنید . هیچ گونه دارو یا مکملی را بدون اجازه پزشک مصرف نکنید .

·      رژیم غذایی : مصرف 5 بار یا بیشتر میوه و سبزیجات در روز می تواند خطر سکته را کاهش دهد . برای پیشگیری از آسپیراسیون یا پریدن غذا در گلو بهتر است غذاها به صورت نرم و پوره مصرف شوند . همچنین از لقمه های کوچک غذا استفاده شود .

·         سایر دستورات با آنچه در مورد سکته ایسکمیک مطرح شد ، مشترک است .

توجه : مواردی که لازم است به مرکز درمانی مراجعه شود، نیز مشابه موارد ذکر شده در سکته ایسکمیک است .

پیشگیری

بعضی بیماری ها و رفتارها احتمال بروز سکته را افزایش می دهند . شما می توانید با  توجه به نکات زیر این رفتار ها را تغییر دهید و این بیماری ها را تحت کنترل درآورید:

·         از نظر فیزیکی فعال باشید . حداقل 30 دقیقه ورزش ( فعالیت بدنی ) در بیشتر روزها یا هر روز داشته باشید .

·         سیگار نکشید .

·         الکل مصرف نکنید یا مصرف آن را کاهش دهید .

·         غذاهای سالم مصرف کنید . مصرف روزانه 5 نویت سبزی و میوه خطر سکته را کاهش می دهد .

·         برای کنترل فشار خون بالا ، کلسترول بالا ، دیابت یا چاقی از رژیم های غذایی و دستورات خاصی که به شرح زیرتوصیه می شود ، پیروی کنید :

*    سطح کلسترول خونتان را تحت کنترل داشته باشید . یک رژیم کم کلسترول با چربی اشباع وچربی ترانس کم و فیبر زیاد به کنترل سطح کلسترول کمک می کند . داروهای تجویز شده برای کنترل کلسترول را نیز مصرف نمایید .

*    دیابتتان را کنترل نمایید .یک رژیم با کربوهیدرات و شیرینی ( قند ) کنترل شده برای کنترل دیابت توصیه می شود . داروهای تجویز شده برای کنترل دیابت را نیز مصرف نمایید .

*    فشار خون بالا را با استفاده از یک رژیم کم نمک ( کم سدیم ) ، کم کلسترول با چربی اشباع وچربی ترانس کم  کنترل نمایید . داروهای تجویز شده برای کنترل فشار خونتان را نیز مصرف نمایید .

*      وزنتان را در حد متعادل نگه دارید . یک رژیم کم کالری ، کم سدیم ، کم کلسترول با چربی اشباع وچربی ترانس کم برای کنترل چاقی توصیه می شود .

·         مواد مخدر مصرف نکنید .

·      داروهایتان را طبق دستور مصرف نمایید . در بعضی افراد مصرف آسپیرین یا رقیق کننده های خون ( ضد انعقادها ) برای کاهش خطر تشکیل لخته خون (که می تواند باعث سکته شود ) مفید است .

نکاتی در مورد درمان سکته مغزی با tPA  ( فعال کننده پلاسمینوژن بافتی )

tPA دارویی است که باعث از بین بردن لخته های خون می شود . لخته های خون می توانند باعث توقف جریان خون به مغز شوند که این باعث بروز علایم سکته و مشکلات ناشی از آن می شود . tPA می تواند مفید واقع شود اگر در ساعات اولیه بعد از بروز مشکلات استفاده از آن برای شما شروع شود .برخی افراد نمی توانند این دارو را دریافت نمایند . ضمنا این دارو باعث از بین رفتن احتمال سکته در آینده نمی شود .

نکات قابل توجه قبل از دریافت دارو

*    پزشک شما را معاینه خواهد کرد . مهم است مشخص شود که مشکلتان چه زمانی شروع شده است . این به پزشک کمک می کند که تصمیم بگیرد آیا دارو برایتان مفید است یا نه .

*      علایم حیاتی شما ( فشار خون ، ضربان قلب و تعدا تنفس ) چک می شود .

*      CTاسکن سر انجام می شود تا اطمینان حاصل شود که خونریزی وجود ندارد .

*      مصرف داروهای خاصی نظیر رقیق کننده های خون متوقف می شود .

*      در صورتی که لازم باشد داروهایی برای کنترل فشار خون داده می شود .

*      نمونه خون برای انجام بعضی آزمایشات گرفته می شود .

نکات قابل توجه حین دریافت دارو

*      دارو معمولا از طریق رگ داده می شود . در برخی موارد دارو ممکن است از طریق یک لوله (کاتتر) باریک از طریق ران استفاده شود .

*      در صورت لزوم برای کنترل فشار خون از دارو استفاده می شود .

*       علایم حیاتی تان ( فشار خون ، ضربان قلب و تعدا تنفس ) چک می شود .

*      دقیقا تحت نظر قرار می گیرید . پزشکتان پاسخ شما را به درمان چک خواهد کرد .

*      در صورتی که دارو باعث خونریزی شود ، مصرف آن متوقف می شود و درمان دیگری شروع خواهد شد .

نکات قابل توجه بعد از دریافت دارو

*      دقیقا تحت نظر قرار می گیرید . شما در بخش مراقبت های ویژه ( ICU ) یا واحد استروک بستری می شوید .

*      ممکن است لازم باشد داروهایی که روی لخته خون اثر می گذارند برای 24 ساعت مصرف نشوند .

CTاسکن مغز 24 ساعت بعد از دریافت دارو انجام می شود .

نكات قابل توجه در دارو درماني

در صورت تجويز داروهاي ضد انعقاد مثل آسپرين ،وارفارين توجه به نكات زير ضروري است:

·         اين داروها از تشكيل لخته جلوگيري مي كنند. بنا براين پس از ترخيص بايد در منزل مصرف شوند.

·         براي پيشگيري از عوارض اين داروها توصيه مي شود :

*      از هر گونه صدمات پوستي جلوگيري شود.

*       جهت شستشوي دندان ها از مسواك نرم استفاده شود وبه جاي استفاده از  تيغ،از ريش تراش برقي استفاه شود.

*     د ر صورت بروز علائم خونريزي (ادرار خوني،مدفوع خوني،خلط خوني، خونريزي  زير پوستي،خونريز ي قاعدگي زياد، و كبودي درهر نقطه از بدن) اطلاع داده شود.

*      از قطع خود سرانه اين داروها و كم وزياد كردن خودسرانه اين داروها اجتناب شود.

*      درصورت تجويزآسپرين لازم است همراه  شير ياغذاميل شود.

*      در صورت تجويز وارفارين مي توان قبل از خوردن قرص آن را خرد كرده و همراه با مايعات مورد علاقه مصرف نمود.

سایر نکات قابل توجه ( جهت خانواده و مراقبین )  در مراقبت از بیماران دچار سکته مغزی

 

·      نحوه قرار گرفتن فرد در بستر بايد صحيح بوده و هر 2 الي3 ساعت تغيير كند و دروضعيت هاي ديگر قرار گيرد(پشت ، پهلو و...) . برای قرار دادن بیمار در وضعیت خوابیده به پهلو ، قبل از چرخاندن وی می بایست بالشی مابین پاهایش قرار گیرد .

·         سعی کنید روزی چند بار و هر بار به مدت 30 15 دقیقه بیمار در وضعیت دمر خوابانده شود . بالش کوچکی زیر لگن گذاشته شود .

·      انجام ورزش به طور منظم اهمیت دارد . بهتر است در طول روز ورزش در نیمه آسیب دیده بدن انجام شود . برای این منظور باید پای سالم زیر پای آسیب دیده قرار گیرد و آن را به حرکت در آورد . ورزش هاي غير فعالي در محدوده حركتي مفاصل دست و پايآسیب دیده به منظور پيشگيري از تغيير شكل اندام ها نیز لازم است .

·         به منظور جلوگیری از نزدیک شدن شانه آسیب دیده به بدن ، بالشی در ناحیه زیر بغل هنگامی که چرخش رو به خارج آن محدود است ، قرار داده شود .

·          تشك بيمار بايستي سفت باشد (البته نه خيلي سفت) زيرا يك تختخواب خيلي نرم نمي تواند به جريان خون و لنف كمك كند.

·          اتاق بيمار بايد گرم،كم سرو صدا و با نورملايم باشد و استرس هاي عاطفي و هيجاني به بيمار وارد نگردد.

·         با قرار دادن بالش هايي زير زانو و ساق پا مي توان وضعيت صحيح را در مچ پا و زانو ايجاد كرد.

·       مفصل شانه ای که حالت سست و آویزان پیدا نموده ممکن است در اثر وارد آمدن نیروی فراوان حین چرخاندن بیمار یا حرکت دادن شدید شانه و بازو ، دچار کشیدگی بیش از حد گردد . لذا هرگز نباید بیمار را توسط شانه ای که حالت سست و آویزان دارد ، از جا بلند نمود و یا از طرف شانه و دست آسیب دیده ، او را کشید . ضمنا در حین نشستن باید دست را روی میز یا بالش قرار داد . 

·       مراقبت از حالت خوابيده به نشسته: براي اين كار ابتدا فرد بايد به سمت مبتلا بچرخد. با دست سالمش به لبه تخت فشار بياورد يا اين كه دست هايش را در هم قلاب كرده و به حالت نشسته درآيد.

·      نحوه ايستادن:انتقال وزن به طرفين و همچنين حركت لگن به جلو و عقب در وضعيت نشسته تمريناتي هستند كه در آمادگي بيمار براي ايستادن اهميت دارند.براي حفظ تعادل هنگام ایستادن ابتدا بيمار بايد بتواند تعادل خود را در حالت نشسته حفظ نماید .

·      نحوه راه رفتن: توصيه مي شود كه بيمار بر روي سطوح مختلف راه برود.در هنگام راه رفتن سرش را بالا نگهدارد و به جلو نگاه كند. يا در هنگام راه رفتن از پهلو حركت كند.(اين روش براي بيماراني خوب است كه با عصا يا چوب دستي راه مي روند). نحوه ديگر راه رفتن به اين صورت است كه وقتي شخص مي خواهد پاي مبتلا را جلو بگذارد روي پاي سالم چرخش به تنه مي دهد؛زانو را راست نگه مي دارد و با دور كردن پاي مبتلا از بدن و چرخانيدن آن گام بر مي دارد.

·      نحوه بالا رفتن و پايين آمدن از پله:توصيه مي شود كه در هنگام راه رفتن ابتدا پاي سالم را بلند كند وبراي پايين آمدن ابتدا پاي مبتلا را پايين بياورد.با دست سالم مي تواند نرده را بگيرد و اگر نرده وجود ندارد مي تواند دست را به ديوار تكيه دهد.

·      اگر بیمار صندلی چرخدار نیاز دارد صندلی باید به اندازه کافی پایین باشد تا بیمار بتواند با پای سالم خود آن را به حرکت در آورد . در مراحل اولیه توانبخشی ، از عصاهای 3 یا 4 پایه بهتر است استفاده شود تا از بیمار به طور مطمئن حفاظت شود .

·      همچنین در اولین تلاش های بیمار برای راه رفتن بهتر است از میله های موازی استفاده شود . یک صندلی یا صندلی چرخدار باید در دسترس باشد تا در صورت خستگی یا احساس سرگیجه ازآن استفاده شود .

·      در 24 تا 48 ساعت اول بيمار نبايد چيزي از راه دهان بخورد و تزريق وريدي مايعات توصيه مي شود.اگر بيمار در اغما باشد پس از گذشت مرحله اوليه تغذيه با لوله صورت مي گيرد.سربيمار بايد بالا نگه داشته شود تا از وارد شدن مواد غذايي به ناي و ريه پيشگيري شود.

ساير نكات

مشكلات حسي-ادراكي: 

·      در بیمارانی که میدان بینایی در آنها کاهش یافنه ، باید از سمتی که ادراک بینایی سالمی دارد ، به آنها نزدیک شد . تمام محرک های بینایی ( ساعت ، تقویم ، تلویزیون ) نیز باید در همین سمت گذاشته شوند . برای جبران این نقیصه باید بیمار تشویق شود سر خود را به جهتی که میدان بینایی آسیب دیده ، بچرخاند.لذا توصيه مي شود كه افراد خانواده براي نزديك شدن به بيمار از سمت مبتلا به بيمار نزديك شوند.زيرا باعث چرخيدن سر به سمت مبتلا شده و در نتيجه توجه فرد به سمت مبتلايش بيشتر خواهد شد. زیاد کردن نور طبیعی یا مصنوعی اتاق و تهیه عینک در افزایش میزان بینایی اهمیت دارد .

برقراري ارتباط با بیماران مبتلا به مشکلات صحبت کردن:

·         در حین صحبت با بیمار ، رویتان به جانب وی بوده و ارتباط چشمی با وی برقرار نمایید .

·         لحن و آهنگ صدا حین صحبت باید طبیعی باشد .

·         از عبارات کوتاه استفاده کنیدو بین عبارات مکث نمایید تا بیمار فرصت کافی برای درک آنچه گفته اید ،داشته باشد.

·         صحبت و مکالمات را به موضوعات عملی ، واقعی و نیز ملموس محدود نمایید.

·         از عکس ، اشیا یا اشارات حین صحبت کردن استفاده نمایید.

·      وقتی که بیمار وسیله ای را برمی دارد و از آن استفاده می کند، نام آن شیء را به وی بگویید .این کار به بیمار کمک می کند تا لغات را با اشیا یا فعالیت ها  تطبیق دهد.

·         در هر بار آموزش به بیمار یا پرسیدن سوال از لغات و اشارات یکسان استفاده نمایید .

·      اصوات و سرو صدای بیرون باید در کم ترین حد ممکن حفظ شوند. سروصدای زیاد موجب حواس پرتی بیمار شده و وی را در نظم و ترتیب دادن به پیام هایی که باید در حین صحبت به کار گرفته شوند،دچار اشکال خواهد نمود.

وسایل کمک کننده به بهبودی فعالیت ها مربوط به مراقبت از خود بعد از بروز سکته

وسایل مربوط به خوردن غذا

·         زیر بشقابی با سطحی غیر لغزنده جهت ثابت نگاه داشتن بشقاب

·         محافظ های بشقاب جهت ممانعت  از بیرون ریختن غذا

·         ظروف غذا با دسته های پهن متناسب با ضعیف شدن نیروی چنگ زدن در بیمار

وسایل استحمام و آراستگی ظاهر

·         اسفنج های حمام با دسته های بلند

·      سردوشی هایی که با دست گرفته می شوند، زیر پایی های غیر لغزنده ، قفل های قلابی شکل مخصوص در ریش تراش های برقی که سر آنها با دست زاویه  90 درجه می سازند.

·         صندلی های مخصوص مورد استفاده در وان وان یا زیر دوش ، که ثابت بوده یا چرخ دارد.

وسایل کمک کننده مربوط به توالت

·         صندلی های بلند توالت

·         نزدیک بودن قفل در به صندلی توالت

وسایل کمک کننده به لباس پوشیدن بیمار

·         زیپ

·         بند های کفش الاستیک

·         پاشنه کش با دسته ی بلند

وسایل کمک کننده در امر حرکت

·         عصا، واکر، صندلی چرخ دار

·         وسایل انتقال بیمار نظیر تخته ها و کمربند های مخصوص انتقال

امنيت و مراقبت از خود:

·         از وسايل كمكي(عصا،واكر،صندلي چرخدار،وسايل كمكي جهت لباس پوشيدن و....)در صورت نياز استفاده شود.

·      ايمني كامل در محيط زندگي بيمار فراهم شود. به عنوان مثال :از انداختن فرش ها و يا زير اندازهاي لغزنده بر روي زمين اجتناب شود.اطاق هاي نشيمن و اطاق خواب از نور كافي برخوردار باشند.

·         بهتر است پوست بيمار تميز و خشك نگه داشته شود.جهت جلوگيري از هر گونه فشار به پوست تغيير وضعيت مكرر و ماساژ مناطق تحت فشار توصيه     مي شود.

·         رعايت بهداشت دهان و دندان نيز توصيه مي شود.

·      توصيه مي شود از زماني كه بيمار قادر به نشستن شده است،  فعاليت هاي بهداشت فردي خود را شروع كند.در صورت امكان، هر روز يك وظيفه جديد به وظايف خود اضافه كند.در مرحله اول تمام فعاليت هاي مراقبت از خود را در طرف سالم انجام دهد. فعالیت ها عبارتند از : شانه زدن موها ، مسواک زدن دندان ها ، تراشیدن موهای صورت با کمک ریش تراش برقی ، استحمام و خوردن غذا که با یک دست می توان آنها را انجام داد .

·      جهت استحمام توصيه مي شود كه از دوش استفاده شود و در هنگام استحمام  بيماربر روي يك صندلي بنشيند . درجه حرارت آب از 48 درجه سانتيگراد بيشتر نباشد(زيرا احتمال سوختگي مطرح است).از حوله كوچك جهت خشك كردن موها استفاده كند. همچنین به کار بردن دستمال کاغذی جعبه ای راحت تر از لوله های دستمال توالت است .

·      به افراد خانواده توصيه مي شود كه لباس بيمار را كمي بزرگتر از سايز نرمال انتخاب كنند. در هنگام لباس پوشيدن بيمار در حال نشسته قرار گيرد. ابتدا لباس به سمت مبتلا پوشانده شود و از لباس هاي دكمه داراستفاده كنند.

·      جهت كنترل ادرار و مدفوع:در ابتدا از لگن يا كاتتريزاسيون استفاده مي شود .بعد بيماربه برنامه منظمي جهت دفع ادرار و مدفوع دست خواهد يافت.توصيه              می شود كه بيماران مذكر در هنگام دفع ادرار وضعيت نشسته قائم يا وضعيت ايستاده داشته باشند.جهت كنترل يبوست بهتر است  زمان منظمي براي توالت كردن در نظر گرفته شود(معمولا پس از صبحانه). در صورت عدم وجود ممنوعيت رژيم غذايي پر فيبرو مصرف مايعات كافي توصيه مي شود.

حمايت عاطفي:

·      مشكلات عاطفي همراه با سكته مغزي  بيشتر مربوط به اختلال تكلم و نا اميدي ناشي از عدم ارتباط مؤثر است.بنابر اين بهتر است  بيمار به تفريحات و برنامه هاي سرگرم كننده بپردازد و ارتباط خود را با دوستانش حفظ كند.برنامه هاي ورزشي و سرگرم كننده و انجام فعاليت هاي مورد علاقه نيز به پيشگيري از انزواي اجتماعي كمك مي كند.

·      جهت برطرف شدن مشكلات تكلم توصيه مي شود كه به گفتار درمان مراجعه شود. در صورت افسردگي، اختلال عزت نفس و انزواي اجتماعي مراجعه به مراكز مشاوره توصيه مي شود.

 منابع:

1. سلطان زاده؛اكبر.بيماري هاي مغزواعصاب وعضلات.تهران:انتشارات جعفري.چاپ دوم؛1385

2.غفاري ، فاطمه- فتوكيان ، زهرا.آموزش به بيمار و خانواده .چاپ دوم ، تهران، نشر حكيم هيدجي ، 1390.

3.اسملتزر.سوزان سي- بير.برنداجي- هينكل.جانيس ال- چيوير. كري اچ.پرستاري داخلي و جراحي برونر و سودارث جلد 14  مغز و اعصاب،چاپ دوم،تهران،نشر جامعه نگر- سالمي ، 1390

4.Therapy after a Stroke, Adult, available at:. http://www.nursingconsult.com/nursing/patient-education/full-

 (Access date: 22 December 2012)

پيوندها