خانه ι دانشگاه ι ورود اعضاء  English

 

دیابت

 

انسولين هورموني است كه از لوزالمعده   (پانكراس) ترشح مي شود . گروهي از افراد مبتلا به ديابت ممكن است به تزريق انسولين نياز داشته باشند.چرا كه در بدن آنها ، انسولين به مقدار كافي توليد نمي شوديا به خوبي عمل نمي كند.تزريق انسولين در بيماران مبتلا به ديابت نوع 1 ، بعضي از بيماران مبتلا به ديابت نوع 2 و ديابت بارداري انجام مي شود .

اشكال مختلف انسولين

رايج ترين انواع انسولين موجود در ايران انسولين NPH (شيري ) و رگولار (شفاف يا معمولي ) هستند .

انسولين رگولار كوتاه اثر مي باشد و اثر آن از نيم ساعت بعد از تزريق انسولين شروع مي شود و تا 4 ساعت به اوج خود مي رسد . انسولين NPH از انسولين رگولار يا شفاف اثرش ديرتر شروع مي شود  (2ساعت بعد از تزريق ) وتا 12- 4 ساعت به اوج اثرش مي رسد.

*انواع ديگري از انسولين با زمان اثر بخشي متفاوت تهيه شده است كه با نظر پزشك معالج تجويز مي شوند.

نكاتي در مورد ويال انسولين و نگه داري آن

·         ويال انسولين رگولار سالم كاملا شفاف و يك دست به نظر مي رسد . ويال انسولين NPH سالم ، پس از يك تكان ملايم و غلتاندن كف دست ، يك دست به نظر مي رسد .

·         در صورتي كه پس از يك تكان ملايم ، انسولين در ته ويال معلق است  يا انسولين دانه دانه به نظر مي رسد و يكنواختي خود را از دست داده است  و يا انسولين داخل ويال يخ زده است ، ويال انسولين غير قابل استفاده مي باشد .

·         ويال انسولين  را قبل از باز كردن در قسمت در يخچال و انسولين هايي را كه براي استفاده فعلي خود باز كرده  و در حال مصرف آنها هستيد در دماي اتاق و دور از نور رطوبت ، سرما و گرما نگه داريد .

·         دقت داشته باشد كه اثر ويال هاي انسولين مصرفي كه درپوش آنها برداشته شده و خارج از يخچال نگه داري مي شوند ، پس از 28 روز كم مي شود .

·         در صورتي كه قصد خروج از منزل را داريد و هوا بيش از حد سرد يا گرم است  ويال هاي انسولين خود را در كيف هاي مخصوصي كه عايق حرارتي دارند بگذاريد . مي توانيد از شيشه هاي كوچك پلاستيكي يخ زده استفاده كنيد و انسولين خود را در كنار آنها قرار دهيد . دقت كنيد كه قبل از تزريق انسولين ، دماي آن با دماي اتاق يكي شده باشد چرا كه تزريق انسولين سرد دردناك است .

·         سر ويال را قبل از استفاده با پنبه الكل پاك كنيد و بگذاريد تا خشك شود زيرا الكل اثر انسولين را كاهش مي دهد. انسولين را در معرض سرما يا گرماي شديد و نور مستقيم خورشيد قرار ندهيد.

سرنگ انسولين

براي تزريق انسولين فقط بايد از سرنگ هاي مخصوص تزريق انسولين استفاده كرد . ويژگي اين سرنگ ها مثل قطر كم سرنگ ، طول و قطر كم سوزن و خطوط ريز و تقسيم بندي واحدها روي بدنه سرنگ باعث مي شود كه تزريق انسولين با دقت و به درستي انجام شود .

·         سرنگ انسولين به 100 قسمت تقسيم شده است كه فاصله هر خط آن از خط بعدي 2 واحد مي باشد.البته سرنگ هايي هم وجود دارند كه فاصله هر خط از خط بعدي آن يك واحد مي باشد ( به نوع سرنگ دقت كنيد) .

·         جهت تزريق از سرنگ هايي استفاده شود كه سوزن متحرك نداشته باشد ( سوزن  قابل جدا كردن ازسرنگ نباشد .)

نكات مهم در مورد تزريق انسولين

·         هنگام خريد و استفاده از ويال انسولين به تاريخ انقضاي آن  توجه كنيد.

·         از تكان دادن شديد ويال انسولين بپرهيزيد چرا كه اثر دارو را كاهش مي دهد .

·         انسولين رگولار را 30 - 20 دقيقه قبل از صرف غذا تزريق نماييد ( معمولا 30 - 20 دقيقه ).

·         فواصل تزريق در يك عضو را رعايت كنيد . فاصله هر تزريق با تزريق قبلي بايد 2 تا  5/2سانتي متر باشد .

·         روش مناسب تزريق انسولين با استفاده از سرنگ و به صورت زيرجلدي است .

·         براي جلوگيري از پيدايش تغييرات پوست و بافت چربي زير آن ، تزريق انسولين بايد به صورت چرخشي انجام شود .به طور مثال تزريق انسولين را صبح ها  در اطراف ناف و بعد از ظهر ها در ران يا بازوها انجام دهيد.

·         قسمت هاي مختلفي از بدن مانند ناحيه شكم ، قسمت بالايي و بيروني بازوها ، قسمت بيروني عضله ران و قسمت هاي بيروني باسن براي تزريق انسولين مناسب هستند . ترتيب اين نواحي از نظرسرعت جذب : شكم ، بازو،  ران و  باسن مي باشد.

·         براي كشيدن انسولين  داخل سرنگ به اندازه انسولين تزريقي، هوا وارد ويال انسولين مي كنيم . اگر از دو نوع انسولين به صورت مخلوط استفاده مي شود ، هوا وارد هر دو ويال مي كنيم سپس ويال را برمي گردانيم و ميزان انسولين لازم را با كشيدن پيستون به عقب ، وارد سرنگ مي كنيم .

·         در صورتي كه دو نوع انسولين تزريق مي كنيد ، ابتدا انسولين رگولار ( شفاف ) و سپس انسولين NPH (كدر ) را وارد سرنگ نماييد.

·         پس از كشيدن انسولين به داخل سرنگ سرنگ را رو به بالا نگه داشته و حباب هاي هوا را خارج كنيد . چند ضربه به بدنه سرنگ وارد كنيد تا حباب هاي هوا به سطح آمده  آن گاه با فشار اندكي به پيستون حباب ها را خارج نماييد .

·         قبل از كشيدن دارو به داخل سرنگ ، دستان خود را با آب ولرم و صابون بشوييد و كاملا خشك كنيد.

·         قبل از كشيدن انسولين NPH به داخل سرنگ ، آن را بين دو دست خود بغلتانيد تا يك دست شود .

·          ماليدن الكل در محل تزريق در صورت تميز بودن پوست ضرورت ندارد  . در صورت استفاده از پنبه الكل 10 - 5 ثانيه صبر كنيد تا الكل كاملا خشك شود .

·         براي تزريق ، با يك دست پوست ناحيه مورد نظر را صاف كرده و با دو انگشت قسمتي از آن را گرفته و بي حركت نگه داريد. سپس با دست ديگر سرنگ را برداشته وهمچون قلم در دست بگيريد وسر سوزن را وارد پوست كنيد .

·          تزريق در ناحيه شكم با زاويه 90 درجه و در بازو و ران با زاويه 45 درجه انجام            مي شود.در افراد چاق در ناحيه ران و بازو ابتدا بايد پوست بالا آورده شود و با زاويه 90 درجه سر سوزن وارد گردد.

·         براي تزريق انسولين پيستون سرنگ را تا آخر فشار دهيد.بعد سوزن را به طور مستقيم از پوست خارج كنيد و يك گلوله پنبه را براي چند ثانيه روي موضع تزريق نگه داريد .

·         از ماساژ دادن محل بعد از تزريق بپرهيزيد .

·         براي دور انداختن سرنگ ، از يك ظرف كه در آن محكم بسته مي شود ، استفاده كنيد .

كاهش قند خون چيست ؟

يكي از جدي ترين مشكلاتي كه ممكن است پس از تزريق انسولين به وجود بيايد ، كاهش قند خون است . در اين وضعيت قند خون به كم تر از 70 ميلي گرم در دسي ليتر مي رسد . شخص حالت تعريق ، گيجي ، عصبانيت و لرزش پيدا مي كند . تاري ديد ، سردرد ، سوزن سوزن شدن يا بي حسي لب ها نيز از علايم ديگر افت قند خون هستند .

با مشاهده اين علايم بايد خيلي سريع عمل كنيد ، در صورتي كه دستگاه گلوكومتر در اختيار داريد قند خون خود را به سرعت اندازه گيري كرده و از افت قند خون پيشگيري كنيد .

در صورتي كه قند خون شما زير 70 بود ، سه حبه قند را در نصف ليوان آب حل كرده يا نصف ليوان آب ميوه شيرين ميل نماييد . اگر بعد از 15 دقيقه احساس بهبود نكرديد ، لازم است مجددا يكي از مواد گفته شده را مصرف كنيد . در صورتي كه مدت زيادي تا ميان وعده يا وعده غذايي اصلي باقيمانده باشد يك وعده غذا يا يك ميان وعده ميل كنيد تا مقدار قند خون ثابت بماند .

نكته : گاهي اوقات علايم افت قند خون كاذب هستند. پس قبل از درمان افت قند خون ، با دستگاه گلوكومتر  قند خون را چك كنيد. اما اگر گلوكومتر در دسترس نبود هر گونه علامت مختصري را واقعي و مهم تلقي نموده به روش ذكر شده عمل نماييد .

 

 

 

 

نكته:جذب عضلاني انسولين بسيار بالا است ، از تزريق آن در عضله جدا پرهيز كنيد. ، چون سبب افت قند خون مي شود .

نكته :  ورزش سرعت جذب انسولين از نواحي تزريق را  افزايش مي دهد . در صورت تزريق در اندام هايي كه در ورزش فعاليت دارند ، احتمال بروز افت قند خون بيشتر مي شود .

 

 
 

 

 

 

مركز آموزشي پژوهشي و درماني فيروزگر

پمفلت آموزش به بيمار

كد : 3 - 16N

 

ديابت

 و

 تزريق انسولين

 

 

 

پيوندها